Huidziekten » Voetschimmel

Voetschimmel is een huidinfectie die wordt veroorzaakt door schimmels (dermatofyten), die de hoornlaag van de opperhuid aantasten. Hierdoor ontstaan schilfering en kloofjes tussen de tenen, jeukende blaasjes aan de voetzolen of rode en schilferende huidafwijkingen die vooral aan de voetranden zichtbaar zijn. Ook kunnen de nagels van de tenen zijn aangedaan.
De populaire benaming van de aandoening is zwemmerseczeem. Dit suggereert ten onrechte dat het een vorm van eczeem is en dat het alleen door zwemmen wordt veroorzaakt.                    

Hoe ontstaat voetschimmel?
De schimmels groeien in de buitenste laag van de opperhuid, de hoornlaag. Schimmels planten zich voort door middel van sporen, die onder voor hen gunstige omstandigheden weer kunnen uitgroeien tot schimmels. De schimmels die voetschimmel veroorzaken worden dermatofyten genoemd.
In een vochtige en warme omgeving kunnen sporen gemakkelijk uitgroeien tot schimmels. Daarom komen schimmelinfecties aan de voeten veel voor. Transpirerende voeten en slecht ventilerende schoe¬nen en sokken bevorderen schimmelgroei.
De populaire benaming “zwemmerseczeem” voor voetschimmel laat zich gemakkelijk verklaren: door het zwemmen en douchen wordt de huid vochtig en daardoor meer vatbaar voor infectie. In druk bezochte douche- en kleedruimten zullen sporen meestal ruimschoots aanwezig zijn, omdat er altijd wel mensen met een voetschimmel zullen rondlopen. Gebruikers van deze ruimten hebben dus een grotere kans op het oplopen van een voetschimmel.

Wat zijn de verschijnselen?
Vier soorten afwijkingen kunnen het gevolg zijn van een schim¬melinfectie aan de voeten, die al of niet in combinatie voorkomen:

• Wittige schilfering tussen de tenen, soms met pijnlijke kloofjes. Vooral de ruimte tussen de vierde en vijfde teen is vaak aangetast
• Jeukende blaas¬jes, vooral op de voetzolen, die later tot bruine vlekjes of korstjes indrogen, waarna de huid afschil¬fert. Een enkele keer ontstaan rotere blaren en kan de huid nattend worden.
• Roodheid en schilfering van grote delen van de voetzolen en van de voetranden. Deze vorm van voetschimmel wordt het mocassin type genoemd, omdat het de vorm heeft van een schoen met dezelfde naam.  
• Gele verkleuring en brokkelig worden van de nagels (schimmelnagels).

Hoe wordt de diagnose gesteld?
Om zekerheid te krijgen of er sprake is van voetschimmel worden schilfers van de huid of stukjes van de nagels afgenomen voor microscopisch onderzoek. Op deze manier kan in een betrekkelijk kort tijdsbestek de aanwezigheid van schimmels worden aangetoond. Een tweede methode van onderzoek is het kweken van huidschilfers of nagels. Het resultaat van een schimmelkweek laat ongeveer 6 weken op zich wachten.

Hoe ziet de behandeling eruit?
In het algemeen wordt een voetschimmel behandeld met een crème, waarin een schimmeldodend of groeiremmend middel is verwerkt. Deze crème moet één- of tweemaal per dag worden aangebracht op de huidafwijkingen. Men dient deze behandeling nog twee weken voort te zetten nadat de huidafwijkingen zijn verdwenen.
Daarnaast kan een poeder worden voorgeschreven, waarin een anti-schimmelmiddel is verwerkt. Dit poeder kan op de voeten en in de sokken en schoenen worden gestrooid.

Bij ernstige of hardnekkige infecties – en zeker bij schimmelnagels – is inwendige behandeling nodig met tabletten of capsules. De geneesmiddelen die hiervoor worden gebruikt zijn terbinafine en itraconazol. Bij een voetschimmel duurt de behandeling ongeveer een maand en bij schimmelnagels aan de voeten 3 à 4 maanden. Het lukt echter niet altijd om een schimmelinfectie aan de teennagels te laten genezen.